Assen
Begraafplaats: sinds 1770; 394 grafstenen. Oude Haarweg.
Genealogische informatie: Joden in Rolde
Publicaties: F.J.Hulst, De joodse gemeente Assen, geschiedenis van een behoorlijke kille, 1740-1976, Assen : Vanderveen, 1991. – 224 p. – (ISBN 90-9004326-8)
In het standaardwerk over de geschiedenis van de Joodse gemeente te Assen worden veertien Joodse gezinshoofden genoemd, die tussen 1800 en 1830 zich te Assen vestigden. In het eerste deel van de Assense genealogieën hebben Dr. Jan Ridderbos met medewerking van Mw. J. Cohen Rapoport hun stambomen uitgewerkt. Zij documenteerden daarmee de gestage groei van de uit Assen afkomstige Joodse families, en de omvang van de ramp die deze families tijdens de Duitse bezetting van ons land trof. Lees deel 1 PDF »
In het tweede deel documenteert Dr. Jan Ridderbos de groei tussen 1830 en 1850 en laat hij zien hoe Joods Assen zich ontwikkelde. Hij noemt niet alle 166 personen bij name; een belangrijk deel van hen werd reeds in het eerste deel vermeld. Het gaat hier om de nieuwkomers, families die gedurende kortere of langere tijd te Assen woonden. Lees deel 2 PDF »
Hier vindt u een overzicht van de 99 `Israëlieten´, die op 1 oktober 1832 te Assen woonden. Lees de bijlage PDF»
Coevorden
Begraafplaats: sinds 1894; 160 grafstenen
Joodse Archieven bevinden zich in het Drents Archief. De volgende archieven zijn er in te zien:
Publicaties: L. Bos; De joodse gemeenschap in Coevorden; (Coevorder Cahier ; 5)
Beilen
Begraafplaats op de Eursing
Borger
Begraafplaats: sinds 1865; 9 grafstenen, Marslandenweg
Dwingeloo
Begraafplaats: sinds 1830; 40 grafstenen, de Drift
Emmen
Begraafplaatsen:
1. van 1885 tot 1915, 15 grafstenen over, in Westenech;
2. sinds 1915; 46 grafstenen, achter de synagoge.
Publicaties: F.J.Hulst; Alle jeuden fietsen : een eerste geschiedenis over de joodse bevolkingsgroep in Drenthe van 1700 tot 1942, aan de hand van de begrippen opkomst, integratie, welstand en verval; Doctoraalscriptie Vakgroep Nieuwe Geschiedenis, Instituut voor Geschiedenis, Rijksuniversiteit Groningen.
Hoogeveen
Begraafplaatsen: Van Echtenstraat, 1804-1831, 2 grafstenen zichtbaar; Zuiderweg, vanaf 1831 in gebruik genomen, 206 grafstenen.
Meppel
Begraafplaats: sinds 1819; 321 grafstenen; Foto’s en vertalingen in het archief te Zwolle, Steenwijkerstraatweg
Joodse Archieven:
De volgende archieven zijn in het Drents Archief in te zien:
3 “Carspelresolutieprotocol”, register houdende:
Rolde
Opgericht tussen 1792 en 1833. Er is nog 1 grafsteen aanwezig. Asserstraat 23.
Historie van de Joodse gemeenschap van Rolde [link ontbreekt]
Joodse Inwoners van Rolde
Saloman Mozes.
N. Nathans en B. Lezer waren in 1863 vijftig jaar getrouwd. Levie Jacobs Lezer en Saartje Arons Polak waren in 1865 vijftig jaar getrouwd. (Bron: K. Koopmans in: Geschiedenis van Rolde).
Vermeldingen in registers vóór 1810:
Volgens een opgave van Joden in Drenthe waren er in 1811 19 leden in Rolde; in 1841 31 leden ‘het hoogste aantal ooit bereikt’. Begin van de jaren twintig van de vorige eeuw waren er helemaal geen Joden meer in Rolde.
De inventarisatie van 1937 vermeldt:
Te Rolde wonen geen Israëlieten meer. Er lagen zeer oude stenen. Thans: 1. Een zerk waarop: Hier rust, /Aron Lezer / Weduwnaar van / Frouke Levie, / overleden 13 Sjebat (11 Februari) 5671 / 90 jaar oud / Z.R.Z.A’. Het jaar is volgens onze jaartelling 1911, vervolgt het artikel. Vermoedelijk is dit de laatste begrafenis. Inwoners van Rolde herinneren zich dat er vroeger drie grafstenen lagen, ook nog lang voor 1937. In de loop van de jaren twintig van de vorige eeuw vestigde zich vanuit Polen Israel Majer Fiesler met zijn gezin in Nooitgedacht.
In 1939 kwamen daar de gezinnen van Aron Schaap en Bendix Schaap bij. In februari 1941 waren er 13 Joden, die allen in 1942 in de vernietigingskampen zijn omgekomen.
(Bron: W. Houtman, Graven en begraven in Rolde, NDV 1997).
Uitgaande van de namen die hiervoor staan vermeld is gezocht naar overlijdens van 1811 tot 19.. in Rolde. Voor dit zoeken in gebruikgemaakt van een computerbestand. De originele akten zijn niet ingezien. Omdat alleen is gezocht op bekende namen, kan niet geheel worden uitgesloten dat er nog meer joodse overledenen geweest zijn.
De oorlogsjaren 1940-1945
In februari 1941 moesten personen van geheel of gedeeltelijk joodsen bloede zich op het gemeentehuis melden.
- Israel Maijer Fiesler, koopman in manufacturen, woonde in Nooitgedacht. Zowel hijzelf als de rest van zijn gezin, bestaande uit vrouw, zoon en schoonvader hadden de Poolse nationaliteit.
- Aron Schaap, veehandelaar, en zijn gezin dat vier leden telde.
- Bendix Schaap, ook veehandelaar, vijf leden.
Beide gezinnen Schaap, in 1939 uit Duitsland gevlucht, woonden aanvankelijk in het huis Asserstraat 1 t.o. het Hof van Rolde. Later verhuisde Aron Schaap met gezin naar Asserstraat 43. Op 2 oktober 1942 werd hun medegedeeld dat zij zich ’s avonds bij kamp Westerbork moesten melden. Negen van hen zijn diezelfde maand nog in Auschwitz omgekomen. Niemand is teruggekomen. (Bron: W. Houtman, in: Geschiedenis van Rolde).
Sleen
Begraafplaats: sinds 1877, 22 grafstenen, Boterakkerweg.
Smilde
Begraafplaats: sinds 1848, ca. 38 grafstenen Rijksweg achter nr. 18.
Westerbork
Joden overleden in Westerbork 1942-1943 en begraven in in Assen
De Joodse begraafplaats in Assen: Deze website biedt informatie over vele mensen, die hier vóór 1940 begraven werden, met informatie over de de grafstenen, de begrafenisregisters 1890-1941 en 1941-1950.
Veenoord
Begraafplaats: 1888-1943, 24 grafstenen.
Zuidlaren
Begraafplaats: sinds 1900; 5 grafstenen, Bovendieperweg
Publicaties: Geert C. Hovingh; Joods leven in Zuidlaren; Bedum : Profiel, 2000. – 55 p. – (ISBN 90-5294-213-7).
